In het najaar van 2012 zijn voor de eerste keer in Nederland exemplaren van de potentieel zeer gevaarlijke fruitvlieg Drosophila suzukii aangetroffen. Ervaringen in het buitenland zoals het zuiden van Europa, met vruchtschade variërend van 25 tot zelfs 100% geven aanleiding tot extra alertheid in 2013. Handelsonderneming Vlamings B.V. brengt ten behoeve van monitoring en het (weg-)vangen van deze vlieg in 2013 een nieuwe speciaal ontwikkelde en geteste val met lokstoffen op de markt.

Levenswijze
In tegenstelling tot normale fruitvliegen kan deze vlieg nog op het gewas aanwezig rijpend (zacht-)fruit aantasten. Vrouwtjes zetten met hun legboor eieren net onder de schil van de vrucht af, waarna de uitkomende made aan het vruchtvlees begint te vreten en de vrucht begint te rotten. Via de opening, ontstaan bij de ei-afzet, kan ook (secundair) nog infectie van vruchtrotschimmels optreden. Verpopping vindt veelal plaats in de vrucht. De vlieg is klein, circa 2-3 mm groot en kan in Nederland naar verwachting 3 tot 6 generaties per jaar vormen. Een vrouwtje kan in haar leven 300 tot 400 eitjes afzetten en kan enkele kilometers vliegend afleggen. De geografische verspreiding van de vlieg vanuit Azië over Noord-Amerika en het Zuiden van Europa is de afgelopen jaren zeer snel verlopen. Waarschijnlijk spelen hier ook de verschillende handelsstromen een rol bij. Onbeschadigd fruit kan door deze vlieg aangetast worden te weten: (herfst-)framboos, braam, aardbei, bessen (o.a. blauwe en zwarte bes), kers, druif, pruim, perzik, abrikoos, vijg en kiwi, maar ook groenten. Waardplanten vormen verder nog wilde bramen en bes-dragende gewassen, cotoneaster, vuilboom, zwarte nachtschade, rozenbottels en vlierbessen.

Producten
Ten behoeve van signalering en het (weg-)vangen van de Drosophila suzukii fruitvlieg kunnen door de teler vallen en lokstoffen worden gebruikt. Val en lokstoffen moeten voor de vlieg wel interessanter zijn dan het rijpende (zacht-)fruit. Daarnaast is het een uitdaging gebleken betere lokstoffen te vinden dan de standaard gebruikte ‘appelciderazijn’. In samenwerking met Biocontrole is Vlamings er in geslaagd lokstoffen te vinden welke grote hoeveelheden Drosophila suzukii kunnen vangen, vrijwel geen onbedoelde ‘bijvangsten’ geven van bijvoorbeeld gewone fruitvliegen, vlinders en bijen of hommels én minder snel vervangen hoeven te worden. Het rode valletje is daarnaast prijstechnisch interessant om eventueel ook grotere hoeveelheden per hectare uit te hangen. Mannelijke volwassen vliegen zijn te herkennen aan de vorm van de poten en de kenmerkende zwarte vlekjes op de vleugels. Hier komt ook de naam ‘Spotted Wing Drosophila’ (SWD) vandaan. Vrouwtjes vragen een nadere bestudering van onder andere de getande legboor (ei-afzetorgaan) aan het achterlijf. De opbouw van de populatie vindt vooral plaats in de zomer. De maanden juli tot en met oktober laten vaak de grootste aantallen zien, waardoor bij laat zomerfruit extra alertheid geboden is.

De producten die wij kunnen leveren zijn:

• Drosophila suzukii vallen, deze zijn ongeveer 100 mm hoog en 55 mm breed
• Drosophila suzukii lokstof, 100 ml voor 40 vallen, 1 l voor 400 vallen, 100 gisttabletten voor 200 vallen
• Ophanghaakje voor vallen, circa 63 mm lange haak van stevig verenstaal
• Steunhaak, circa 430 mm lange verzinkte staaf met krul voor stabiele plaatsing van vallen boven een laag gewas

Advies
Bij hogere temperaturen in het voorjaar (> 5 °Celsius) worden de overwinterende vliegen actief en kan ei-afzet in rijpend fruit of groente plaatsvinden. Start daarom bij vervroegde, gestookte teelten al vroeg met signalering (februari-maart). Buiten vindt de hoofdvlucht plaats vanaf april en bouwt zich op tot in oktober. Hang de vallen uiterlijk begin april op in de omgeving van het bedrijf, langs bijvoorbeeld begroeiingen. Voor het wegvangen (‘intensieve monitoring’) dienen grotere hoeveelheden vallen in perceelranden en tussen het gewas opgehangen te worden. Controleer wekelijks en overleg bij vangsten met uw teeltadviseur de juiste strategie op uw bedrijf. Vervang regelmatig, afhankelijk van de vangsten elke 4 weken, de lokstof. De lokstof is in 1 literverpakking (met 10 ml doseerdop) verkrijgbaar. Deze dient gecombineerd te worden met de lokstoftabletten. Zie ook de handleiding voor het vullen van de vallen.

Links en informatie
www.natuurbericht.nl
www.biocontrole.nl